Karta pobytu i zezwolenie na pobyt czasowy

W praktyce najwięcej problemów powstaje nie na etapie samego wniosku, lecz później: gdy cudzoziemiec zmienia pracę, gdy urząd milczy przez kilkanaście miesięcy albo gdy decyzja jest odmowna, a termin na odwołanie biegnie. Każda z tych sytuacji ma własną podstawę prawną i własny termin. Ten tekst prowadzi przez nie po kolei.

Kto potrzebuje karty pobytu i jakie są rodzaje zezwoleń?

Zezwolenia na pobyt czasowy udziela się, gdy okoliczności uzasadniają pobyt cudzoziemca w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesiące (art. 98 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). Zezwolenie wydaje się na okres niezbędny do realizacji celu pobytu, nie dłuższy jednak niż 3 lata (art. 98 ust. 2).

Celem pobytu może być praca, studia, prowadzenie działalności gospodarczej, pobyt z rodziną lub inne okoliczności wskazane w ustawie. Najczęściej spotykane jest zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, przy którym trzeba spełnić łącznie kilka warunków: posiadać ubezpieczenie zdrowotne, wykonywać pracę w zawodzie spoza listy zawodów wyłączonych, a wynagrodzenie nie może być niższe ani od wynagrodzenia osób na porównywalnych stanowiskach, ani od minimalnego wynagrodzenia za pracę - niezależnie od wymiaru etatu i rodzaju umowy (art. 114 ust. 1).

Ten ostatni warunek bywa zaskoczeniem przy umowach zlecenia na część etatu. Ustawa nie przewiduje tu proporcji.

Kiedy najpóźniej trzeba złożyć wniosek?

Wniosek składa się osobiście, nie później niż w ostatnim dniu legalnego pobytu na terytorium Polski (art. 105 ust. 1). To termin, którego nie da się przywrócić przez tłumaczenie, że brakowało jednego dokumentu.

Jeżeli wniosek nie został złożony osobiście, wojewoda wzywa cudzoziemca do stawiennictwa w terminie nie krótszym niż 7 dni - pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 105 ust. 2).

Gdy termin został zachowany, a wniosek nie ma braków formalnych albo zostały one uzupełnione w terminie, wojewoda umieszcza w dokumencie podróży stempel, a pobyt uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (art. 108 ust. 1). To właśnie ten przepis sprawia, że wielomiesięczne oczekiwanie nie oznacza nielegalnego pobytu.

Co zrobić przy zmianie pracodawcy?

To pytanie wraca najczęściej i odpowiedź na nie jest dwuczęściowa.

Po pierwsze, zezwolenie na pobyt czasowy i pracę może być w każdym czasie zmienione przez wojewodę na wniosek cudzoziemca, jeżeli zamierza on pracować u innego podmiotu powierzającego pracę (art. 120 ust. 1 pkt 1). Nie trzeba więc zaczynać całej procedury od nowa. Zmiana nie przedłuża jednak okresu ważności zezwolenia (art. 120 ust. 3) - data końcowa zostaje ta sama.

Po drugie, i to jest część pomijana najczęściej: cudzoziemiec ma obowiązek pisemnie zawiadomić wojewodę o utracie pracy w terminie 15 dni roboczych (art. 121 ust. 1). Obowiązek uważa się za spełniony także wtedy, gdy w tym samym terminie złożono wniosek o zmianę zezwolenia (art. 121 ust. 3).

Konsekwencja zaniedbania jest dotkliwa: wojewoda odmawia zmiany zezwolenia, jeżeli cudzoziemiec nie powiadomił go o utracie pracy w terminie z art. 121 ust. 1 (art. 120 ust. 4 pkt 6). Jedno niewysłane pismo potrafi więc zamknąć drogę do prostej zmiany i zmusić do składania nowego wniosku.

Jakie dokumenty trzeba przygotować?

Zakres dokumentów zależy od deklarowanego celu pobytu, ale w każdej sprawie powtarza się ten sam zestaw podstawowy: wypełniony formularz wniosku, ważny dokument podróży, aktualne fotografie oraz dowód uiszczenia opłaty skarbowej. Przy składaniu wniosku pobiera się także odciski linii papilarnych - ich niezłożenie w terminie jest samodzielną podstawą odmowy wszczęcia postępowania (art. 99 ust. 1a).

Przy zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę dochodzi załącznik wypełniany przez podmiot powierzający pracę, w którym wskazuje się warunki zatrudnienia, w tym wysokość wynagrodzenia. To ten dokument jest najczęściej źródłem problemu, bo urząd porównuje wskazaną kwotę z wymogami art. 114 ust. 1 pkt 4 i 5.

Przed złożeniem wniosku warto ustalić, czy dokumenty potwierdzające cel pobytu zachowają ważność przez cały czas trwania postępowania. Umowa kończąca się za trzy miesiące przy postępowaniu trwającym rok będzie wymagała uzupełnienia akt.

Ile trwa postępowanie i co zrobić, gdy urząd milczy?

Ustawa nie określa sztywnego terminu rozpatrzenia wniosku. W praktyce, zależnie od wojewody i rodzaju sprawy, postępowanie trwa od kilku miesięcy do ponad roku.

Bezczynność organu nie jest jednak stanem, wobec którego cudzoziemiec jest bezradny. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje ponaglenie - pismo kierowane do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego sprawę, w którym wskazuje się na bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania. Ponaglenie jest warunkiem wniesienia późniejszej skargi do sądu administracyjnego.

Gdy ponaglenie nie przynosi skutku, kolejnym krokiem jest skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Opisaliśmy ją szerzej we wpisie o skardze na bezczynność w sprawie karty pobytu.

Jak pomagamy w sprawach o kartę pobytu?

Pomoc zaczyna się od ustalenia jednej rzeczy: na jakim etapie jest sprawa i który termin biegnie w tej chwili. To zmienia dalsze kroki.

Przed złożeniem wniosku sprawdzamy, czy wybrany cel pobytu odpowiada faktycznej sytuacji i czy komplet dokumentów spełnia wymogi z art. 114 ust. 1 - z naciskiem na wysokość wynagrodzenia, która jest najczęstszą przyczyną odmowy przy zezwoleniach na pobyt czasowy i pracę.

W trakcie postępowania przygotowujemy zawiadomienia o utracie pracy i wnioski o zmianę zezwolenia w terminie z art. 121 ust. 1, a przy przewlekłości - ponaglenie, a następnie skargę do sądu administracyjnego.

Po decyzji odmownej analizujemy jej uzasadnienie pod kątem konkretnej przesłanki z art. 99 albo art. 100 i przygotowujemy odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Opisz swoją sprawę przez formularz kontaktowy - do wstępnej oceny wystarczy decyzja lub potwierdzenie złożenia wniosku.

Prowadzimy także sprawy o legalizację pobytu i pracy cudzoziemców na dalszych etapach: pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego UE i obywatelstwo.

Co zrobić po decyzji odmownej?

Od decyzji wojewody przysługuje odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, składane za pośrednictwem wojewody, w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.

Warto przy tym rozróżnić dwie sytuacje, bo prowadzą do innych skutków. Ustawa osobno reguluje odmowę wszczęcia postępowania - następuje ona między innymi wtedy, gdy w dniu złożenia wniosku cudzoziemiec przebywa poza granicami Polski (art. 99 ust. 1 pkt 10) - oraz odmowę udzielenia zezwolenia, która dotyczy już merytorycznej oceny sprawy.

Wśród podstaw odmowy udzielenia zezwolenia ustawa wymienia między innymi złożenie wniosku podczas nielegalnego pobytu (art. 100 ust. 1 pkt 9) oraz podanie nieprawdziwych danych albo dołączenie dokumentów zawierających takie dane (art. 100 ust. 1 pkt 5). Ta druga przesłanka bywa stosowana także wtedy, gdy nieprawdziwe informacje trafiły do wniosku z winy pośrednika, a nie samego cudzoziemca.

Jakie są najczęstsze błędy we wniosku?

• Złożenie wniosku dzień po upływie legalnego pobytu. Termin z art. 105 ust. 1 jest nieprzywracalny, a skutkiem jest odmowa udzielenia zezwolenia na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 9.
• Wysłanie wniosku pocztą i brak reakcji na wezwanie. Wojewoda wzywa do osobistego stawiennictwa pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 105 ust. 2).
• Milczenie po utracie pracy. Brak zawiadomienia w ciągu 15 dni roboczych zamyka drogę do zmiany zezwolenia (art. 120 ust. 4 pkt 6).
• Założenie, że zmiana pracodawcy przedłuża kartę. Okres ważności zezwolenia nie podlega zmianie (art. 120 ust. 3).
• Wynagrodzenie poniżej minimalnego przy niepełnym etacie. Warunek z art. 114 ust. 1 pkt 5 obowiązuje niezależnie od wymiaru czasu pracy.
• Bierne czekanie na decyzję. Przewlekłość można zakwestionować ponagleniem, ale dopiero ono otwiera drogę do sądu.

Karta pobytu we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku

Wnioski mieszkańców województwa dolnośląskiego rozpatruje Dolnośląski Urząd Wojewódzki we Wrocławiu. Właściwość ustala się według miejsca pobytu cudzoziemca, a przy wniosku o zmianę zezwolenia - według miejsca aktualnego pobytu (art. 120 ust. 1).

Jeżeli mieszkasz we Wrocławiu lub na terenie województwa dolnośląskiego, prowadzenie sprawy na miejscu ułatwia kontakt z urzędem i reagowanie na wezwania w terminie. Sprawy przed innymi wojewodami prowadzimy korespondencyjnie.

Najczęstsze pytania

Czy po złożeniu wniosku mogę legalnie przebywać w Polsce?

Tak, jeżeli wniosek złożono w terminie i bez braków formalnych albo braki uzupełniono w terminie. Pobyt uważa się wtedy za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (art. 108 ust. 1).

Czy mogę zmienić pracodawcę w trakcie ważności karty pobytu?

Tak. Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę może zostać zmienione na wniosek cudzoziemca, jeżeli zamierza pracować u innego podmiotu (art. 120 ust. 1 pkt 1). Trzeba jednak pamiętać o zawiadomieniu o utracie dotychczasowej pracy w terminie 15 dni roboczych.

Na jak długo wydaje się zezwolenie na pobyt czasowy?

Na okres niezbędny do realizacji celu pobytu, nie dłuższy niż 3 lata (art. 98 ust. 2). Zmiana zezwolenia nie wydłuża tego okresu.

Co się stanie, jeśli złożę wniosek po upływie legalnego pobytu?

Wniosek złożony podczas nielegalnego pobytu jest podstawą odmowy udzielenia zezwolenia (art. 100 ust. 1 pkt 9). Termin z art. 105 ust. 1 nie podlega przywróceniu.

Ile trwa rozpatrzenie wniosku?

Ustawa nie przewiduje sztywnego terminu. W praktyce od kilku miesięcy do ponad roku, zależnie od wojewody. Przy przewlekłości przysługuje ponaglenie, a następnie skarga do sądu administracyjnego.

Czy karta pobytu uprawnia do podróżowania po strefie Schengen?

Karta pobytu wraz z dokumentem podróży uprawnia do wjazdu i pobytu na terytorium innych państw Schengen w granicach limitu czasowego przewidzianego dla pobytów krótkoterminowych.